İçeriğe geç
0312 286 31 31

Diş sıkma neden olur, gece plağı ne işe yarar?

Dentalis Ankara · · güncellendi

Mavi şeffaf diş plakları

Diş sıkma, alt ve üst dişlerin çiğneme dışında güçlü biçimde birbirine bastırılmasıdır. Dişlerin birbirine sürtülmesine gıcırdatma denir ve ikisine birlikte bruksizm adı verilir. Çoğu zaman uykuda, fark edilmeden olur. Uzun sürdüğünde dişlerde aşınma, çatlak, hassasiyet ve çene ağrısına yol açabilir. Gece plağı dişleri bu kuvvetten korumaya yardımcı olur.

Diş sıkma ve gıcırdatma nedir?

Çiğnerken dişler kısa süreli ve kontrollü bir kuvvetle birbirine değer. Diş sıkmada ise çene kasları çiğneme dışında, bazen uzun süre ve yüksek kuvvetle kasılır. Bu kuvvet dişlere, dolgulara, kaplamalara ve çene eklemine biner.

Bruksizm iki biçimde görülür. Gündüz sıkma genellikle uyanıkken, dikkat bir işe yoğunlaştığında ya da gerginlik anlarında ortaya çıkar ve çoğu zaman gıcırdatma olmadan, dişlerin sessizce bastırılmasıyla olur. Gece bruksizmi uyku sırasında görülür ve sıkma ile gıcırdatmayı birlikte içerebilir. Uykuda olduğunuz için kendiniz fark etmeyebilirsiniz. Birçok hasta bunu ilk kez yanında uyuyan birinden ya da diş hekiminden duyar.

Diş sıktığınızı nasıl anlarsınız?

Şu belirtilerden bir ya da birkaçı diş sıkmayla ilişkili olabilir:

  • Sabahları çene kaslarında yorgunluk, gerginlik ya da ağrı
  • Uyanınca başlayan ve gün içinde azalan baş ağrısı, özellikle şakaklarda
  • Ağzınızı açıp kaparken çene ekleminde tıklama, ses ya da ağrı
  • Dişlerin uç ve çiğneme yüzeylerinde düzleşme, kısalma ya da küçük kırıklar
  • Sıcak, soğuk ya da tatlıya karşı dişlerde hassasiyet
  • Yanağın iç yüzünde, dişlerin kapandığı hizada beyaz bir çizgi ya da dil kenarında diş izleri
  • Yanınızda uyuyan birinin gece gıcırtı sesi duyması

Bu belirtilerin başka nedenleri de olabilir. Çene ekleminde ağrı, baş ağrısı ya da diş hassasiyeti yalnızca diş sıkmaya bağlanamaz. Belirtileri muayenede dişlerinizdeki izlerle birlikte değerlendiririz.

Diş sıkma neden olur?

Diş sıkmanın nedeni çoğu hastada tek bir etkenle açıklanamaz. Birden fazla etken bir araya gelebilir ve bazılarının diş sıkmayla ilişkisi tam olarak anlaşılmış değildir. Sık konuşulan etkenler şunlardır:

  • Stres, kaygı ve yoğun dikkat gerektiren işler, özellikle gündüz sıkmada
  • Uyku düzeniyle ilgili sorunlar. Gece bruksizmi bazı kişilerde horlama ya da uykuda solunum duraklamalarıyla birlikte görülebilir.
  • Kafein, alkol ve sigara kullanımı
  • Bazı ilaçlar. Düzenli kullandığınız ilaçları muayenede hekiminize söyleyin.
  • Bazı kişilerde ailede benzer bir alışkanlığın bulunması

Uykuda horlama, nefes duraklaması ya da gündüz aşırı yorgunluk fark ediyorsanız bunu da hekiminize söyleyin. Bu durumda bir uyku değerlendirmesi için ilgili hekime başvurmanız gerekebilir. Dişlerin birbirine uyumsuz kapanması da zaman zaman sorumlu tutulur. Ancak kapanışı değiştirmenin tek başına diş sıkmayı durduracağını söyleyemeyiz. Bu konuyu muayenede kapanışınızı inceledikten sonra konuşuruz.

Diş sıkma dişlere ne yapar?

Uzun süren sıkma ve gıcırdatma dişlerin yüzeyini aşındırır. Önce dişin dış katmanı olan mine incelir. Mine aşındıkça altındaki daha yumuşak ve sarımsı doku açığa çıkar. Bu da dişlerin daha kısa ve daha koyu görünmesine, sıcak ve soğuğa hassasiyete yol açabilir.

Sürekli kuvvet dişlerde gözle zor görülen çatlaklara neden olabilir. Bazı çatlaklar ısırırken kısa, keskin bir ağrıyla kendini belli eder. Çatlak derinleşirse dişin bir parçası kırılabilir ve çatlak dişin içindeki dokuya ulaşırsa kanal tedavisi gerekebilir. Diş sıkma çene kaslarında ve çene ekleminde de ağrı ve hareket kısıtlılığı yapabilir. Diş eti kenarında, dişin boyun kısmında görülen çentik biçimindeki aşınmalarda sert fırçalamanın yanında diş sıkmanın da rolü olabileceği düşünülür.

Dolgu, lamina ve kaplamalar diş sıkmadan nasıl etkilenir?

Doğal dişleri zorlayan kuvvet, ağızdaki tüm çalışmaları da zorlar. Diş sıkan hastalarda dolguların kenarlarında aşınma ve küçük kırıklar daha sık görülebilir. Dolgu ile diş arasında açılan bir aralık yeni çürüğe zemin hazırlayabilir. Bu nedenle diş dolgusu yapacağımız dişlerde dolgunun büyüklüğünü ve malzemesini seçerken sıkma alışkanlığınızı da hesaba katarız.

Porselen lamina ve kompozit bonding ince katmanlar hâlinde uygulanır. Şiddetli diş sıkma ve gıcırdatma bu ince katmanlarda kırılma ve kopma riskini artırabilir. Lamina ve bonding planlarken bu nedenle sıkma olup olmadığını sorar ve dişlerinizdeki aşınma izlerine bakarız. Arka dişlerde ve çok aşınmış dişlerde zirkonyum kaplama gibi daha dayanıklı seçenekler değerlendirilebilir. Bu durumda kaplamanın tasarımını ve kalınlığını kapanışınıza göre planlarız. İki seçeneğin farklarını lamina mı zirkonyum mu yazımızda ayrıca ele aldık.

Diş sıkıyorsanız, estetik bir tedavi ya da yeni bir dolgu planlanırken bunu hekiminize söyleyin. Tedaviden sonra gece plağı önermemiz, yapılan çalışmayı korumak için sık başvurduğumuz bir yoldur.

Gece plağı nedir, nasıl hazırlanır?

Gece plağı, uykuda alt ve üst dişler arasına giren ince, sert ya da yarı sert bir koruyucudur. Dişlerin doğrudan birbirine sürtünmesini önler ve kuvveti dişlere daha dengeli dağıtmaya yardımcı olur. Böylece aşınmayı, çatlakları ve dolgu ile kaplamalara binen yükü azaltabilir. Gece plağı sıkma alışkanlığını ortadan kaldırmaz. Görevi dişleri ve yapılmış çalışmaları korumaktır.

Gece plağını ağzınızın ölçüsüne göre hazırlatırız. Önce dişlerinizden ölçü ya da ağız içi tarama alırız. Plak hazırlandıktan sonra ağzınıza yerleştirir, kapanışınızı kontrol eder ve gerekirse ayarlarız. Plağın kalınlığını, sertliğini ve hangi çeneye takılacağını muayene bulgularınıza göre hekiminiz belirler.

Hazır satılan, ısıtılıp ağza uydurulan koruyucular bazı kişilerde kısa süreli kullanılabilir. Ancak dişlere tam oturmayabilir ve kapanışı değiştirebilir. Uzun süreli kullanım için hekim kontrolünde hazırlanan bir plağı öneririz.

Gece plağı nasıl kullanılır ve temizlenir?

Gece plağını her gece, yatmadan önce takarsınız. İlk gecelerde ağzınızda yabancı bir cisim hissi ya da tükürük artışı olabilir. Bu his çoğu hastada birkaç gece içinde azalır. Sabah plağı çıkardıktan sonra dişlerinizde kısa süreli bir gerginlik hissedebilirsiniz.

Plağı her sabah yumuşak bir fırça ve ılık suyla temizleyin. Sıcak su plağın biçimini bozabilir. Kurulayıp havalandırılan kılıfında, sıcaktan uzak bir yerde saklayın. Evcil hayvanlar plağı çiğneyebilir, bu nedenle ulaşamayacakları bir yerde tutun. Kontrol randevularınızda plağı yanınızda getirin. Plaktaki aşınma izlerine bakar, uyumunu kontrol ederiz. Plak çatladıysa, gevşediyse ya da takarken ağrı yapıyorsa kontrol gününü beklemeden bize ulaşın.

Gündüz diş sıkmayı azaltmak için neler yapabilirsiniz?

Gündüz sıkma çoğu zaman farkında olmadan yapılır. İlk adım onu fark etmektir. Dinlenme hâlinde dudaklarınız kapalı, dişleriniz ise birbirinden hafifçe ayrık olmalıdır. Gün içinde birkaç kez dişlerinizin birbirine değip değmediğini kontrol edin. Bilgisayar başında, araç kullanırken ya da yoğun çalışırken bunu hatırlamak için kendinize küçük bir işaret belirleyebilirsiniz.

Kalem, tırnak ya da yanak ısırma ve sakız çiğneme gibi alışkanlıklar çene kaslarını daha da yorabilir. Akşam saatlerinde kafeinli içecekleri ve alkolü sınırlamak, düzenli uyku saatleri ve stresle başa çıkmanıza yardımcı olan uğraşlar bazı kişilerde fayda sağlayabilir. Çene ağrınız belirginse ılık uygulama ve yumuşak yiyecekler kasların dinlenmesine yardımcı olabilir.

Diş sıkma için ne zaman diş hekimine görünmelisiniz?

Şu durumlarda bir diş hekimine görünmenizi öneririz:

  • Sabahları sık sık çene ağrısı ya da baş ağrısıyla uyanıyorsanız
  • Dişlerinizin kısaldığını, uçlarının düzleştiğini ya da küçük parçalar kırıldığını fark ettiyseniz
  • Isırırken belirli bir dişte keskin bir ağrı hissediyorsanız
  • Dolgu, lamina ya da kaplamalarınız tekrar tekrar kırılıyor ya da düşüyorsa
  • Çene ekleminde kilitlenme, ağzı açmada zorlanma ya da belirgin ağrı varsa

Muayenede dişlerinizdeki aşınma izlerini, çene kaslarınızı ve çene ekleminizi değerlendirir, gerekirse röntgen çekeriz. Ardından gece plağının size uygun olup olmadığını ve aşınmış ya da kırılmış dişler için hangi tedavinin gerektiğini konuşuruz. Randevu için 0312 286 31 31 numarasını arayabilir ya da 0312 286 31 66 numarasına WhatsApp’tan yazabilirsiniz. Kliniğimiz Pazartesi ile Cumartesi arası 09:00 ile 19:00 arasında açıktır.

Sık sorulan sorular

Gece plağı diş sıkmayı tamamen durdurur mu?

Gece plağı sıkma alışkanlığını ortadan kaldırmaz. Dişlerin doğrudan birbirine sürtünmesini önleyerek aşınmayı, çatlakları ve dolgu ile kaplamalara binen yükü azaltmaya yardımcı olur. Bazı hastalar plakla birlikte sabah çene ağrısının hafiflediğini fark eder. Plağın etkisini ve uyumunu kontrol randevularınızda birlikte değerlendiririz.

Gece plağını ne kadar süre kullanmam gerekir?

Diş sıkma çoğu zaman uzun süren bir alışkanlıktır ve gece plağı genellikle uzun süre kullanılır. Ne kadar süre takmanız gerektiğini şikâyetlerinize, dişlerinizdeki aşınmaya ve ağzınızdaki dolgu, lamina ya da kaplamalara göre hekiminiz belirler. Plak zamanla aşınabilir ve yenilenmesi gerekebilir. Bunu kontrollerde değerlendiririz.

Diş sıkma çocuklarda da görülür mü?

Evet, çocuklarda da uykuda diş gıcırdatma görülebilir. Süt dişi döneminde görülen gıcırdatma bazı çocuklarda zamanla kendiliğinden azalabilir. Yine de dişlerde belirgin aşınma, ağrı ya da horlama ve ağızdan nefes alma gibi belirtiler varsa çocuğunuzu bir diş hekimine göstermenizi öneririz. Tedavi ve takip gerekip gerekmediğini muayenede belirleriz.

Diş sıkıyorsam lamina ya da zirkonyum kaplama yaptırabilir miyim?

Diş sıkma bu tedavilere engel olmayabilir, ancak planlamayı etkiler. Muayenede sıkmanın şiddetine, dişlerinizdeki aşınmaya ve kapanışınıza bakarız. Buna göre malzemeyi, kalınlığı ve tasarımı seçeriz. Tedaviden sonra yapılan çalışmayı korumak için çoğu hastada gece plağı öneririz. Bazı hastalarda farklı bir tedavi planı daha uygun olabilir.

Diş sıkma kendiliğinden geçer mi?

Bazı kişilerde diş sıkma stresli dönemlerde artar ve bu dönem geçince azalabilir. Bazı kişilerde ise uzun yıllar sürer. Kendiliğinden geçip geçmeyeceğini önceden söylemek zordur. Belirtileriniz sürüyorsa ya da dişlerinizde aşınma fark ettiyseniz, hasar ilerlemeden bir diş hekimine görünmeniz dişlerinizi korumanıza yardımcı olur.