Dentalis Ankara · · güncellendi
Şeffaf plak mı tel mi sorusunun herkes için geçerli tek bir yanıtı yoktur. Şeffaf plak, sorunu bu yönteme uygun olan ve plakları günün büyük bölümünde takabilecek hastalarda iyi bir seçenektir. Telli tedavi daha geniş bir vaka yelpazesinde kullanılır ve günlük takma disiplinine bağlı kalmaz. Size hangisinin uyduğunu muayenede belirleriz.
İki yöntem dişleri nasıl hareket ettirir?
Her iki yöntem de dişlere hafif ve sürekli bir kuvvet uygular. Bu kuvvet karşısında dişin çevresindeki kemik yavaş yavaş yeniden şekillenir ve diş planlanan yöne doğru ilerler. Yani dişin hareket etme biçimi iki yöntemde aynıdır. Fark, kuvvetin dişe nasıl iletildiğindedir.
Telli tedavide dişlerin yüzeyine braket adı verilen küçük parçalar yapıştırırız. Braketlerin içinden geçen tel kuvveti dişlere taşır. Teli ve kuvvetin yönünü kontrol randevularında hekim ayarlar. Braketleri hasta kendisi çıkaramaz.
Şeffaf plak tedavisinde dişlerinizin ölçüsünden ya da ağız içi taramasından yola çıkarak tedaviyi baştan sona planlarız. Bu plana göre bir dizi ince, saydam plak hazırlanır. Her plak dişleri küçük bir adım ilerletir ve belirli aralıklarla bir sonraki plağa geçersiniz. Plağın dişleri daha iyi kavraması için bazı dişlere diş renginde küçük çıkıntılar yapıştırmamız gerekebilir. Bu çıkıntıları tedavi bitince kaldırırız.
Takma süresi ve disiplin: hangisi daha çok sorumluluk ister?
Bu konu seçimi çoğu zaman belirleyen konudur. Şeffaf plak yalnızca ağzınızdayken çalışır. Hekiminizin önerdiği süre boyunca, genellikle günün büyük bölümünde ve geceleri de takmanız gerekir. Plakları yalnızca yemek yerken ve dişlerinizi temizlerken çıkarırsınız. Plağı sık sık unutmak ya da uzun süre çantada bırakmak dişlerin planın gerisinde kalmasına yol açabilir. Bu durumda tedavi uzayabilir ve plan yeniden yapılabilir.
Telli tedavide braketler sürekli ağızdadır, bu yüzden takma süresini düşünmezsiniz. Yine de telli tedavinin de sizden beklediği bir disiplin vardır. Braketlerin çevresini her gün özenle temizlemeniz, braketi koparabilecek yiyeceklerden kaçınmanız ve kontrol randevularını aksatmamanız gerekir. Hekiminiz lastik takmanızı önerdiyse lastiklerin düzenli kullanımı da size bağlıdır.
Kendinize dürüstçe şunu sorun: Plakları her yemekten sonra yeniden takmayı, gün boyu yanınızda taşımayı ve gece de kullanmayı aylarca sürdürebilir miyim? Yanıtınız kararsızsa bunu muayenede söyleyin. Bu bilgi yöntem seçimini doğrudan etkiler.
Görünürlük: tel ne kadar belli olur?
Metal braketler konuşurken ve gülerken fark edilir. Şeffaf ya da diş renginde porselen braketler dişin rengine yakın olduğu için uzaktan daha az dikkat çeker. Braketlerin dişlerin iç yüzüne yapıştırıldığı lingual tedavi dışarıdan görünmez. Lingual tedavi her kapanış sorununa uygulanamaz ve ilk haftalarda dilde rahatsızlık yapabilir.
Şeffaf plaklar takılıyken genellikle yakından bakılmadıkça fark edilmez. Dişlere yapıştırılan küçük çıkıntılar yakın mesafede görülebilir. Plakla konuşmaya alışmak birkaç gün sürebilir. Bazı hastalar ilk günlerde hafif bir peltekleşme fark eder ve bu çoğu hastada kısa sürede geçer.
Yemek yerken ve temizlikte ne değişir?
Şeffaf plak tedavisinde yemek yerken plakları çıkarırsınız, bu yüzden yiyecek kısıtlaması azdır. Plak takılıyken sudan başka bir şey içmemenizi öneririz. Şekerli ya da renkli içecekler plağın altında kalarak dişe temas eder ve plağı renklendirebilir. Yemekten sonra dişlerinizi fırçalayıp plağı yeniden takmanız gerekir. Gün içinde sık atıştırma alışkanlığınız varsa bu düzen zorlayıcı olabilir. Plakları da her gün yumuşak bir fırça ve ılık suyla temizlersiniz. Sıcak su plağın biçimini bozabilir.
Telli tedavide yemek seçimi daha önemlidir. Sert, yapışkan ve çiğnemesi zor yiyecekler braketi yerinden çıkarabilir ya da teli bükebilir. Elma ve havuç gibi sert yiyecekleri küçük parçalara bölerek yemenizi öneririz. Braketlerin çevresinde yemek artığı kolayca birikir. Dişlerinizi her yemekten sonra fırçalamanız, braket ve tel aralarını ara yüz fırçasıyla temizlemeniz gerekir. Temizlik aksarsa diş eti iltihaplanabilir ve braketlerin çevresinde beyaz lekeler oluşabilir. Diş eti kanaması fark ederseniz diş eti kanaması neden olur yazımıza göz atabilirsiniz.
Hangi vakalar hangi yönteme daha uygundur?
Kesin karar muayenede, röntgen ve ölçüler incelendikten sonra verilir. Genel bir çerçeve çizmek gerekirse:
- Hafif ve orta düzeyde çapraşıklık ile dişler arasındaki boşluklar çoğu hastada şeffaf plakla tedavi edilebilir.
- Önceki ortodonti tedavisinden sonra dişlerde oluşan küçük kaymalar şeffaf plağa sıklıkla uygun vakalardır.
- Dişlerin kendi ekseni etrafında belirgin biçimde döndürülmesi ya da uzun mesafelerde taşınması gerektiğinde telli tedaviyi daha uygun bulabiliriz.
- Belirgin kapanış bozukluklarında, diş çekimi gerektiren planlarda ve çene ilişkisini etkileyen sorunlarda telli tedavi daha sık tercih edilir.
- İskelet kaynaklı ciddi sorunlarda ortodonti, çene cerrahisiyle birlikte planlanabilir.
Bu liste bir yönlendirmedir. Aynı görünen iki vakada bile kök yapısı, kemik durumu ve diş eti sağlığı farklı bir öneriye yol açabilir.
Gençlerde şeffaf plak mı tel mi?
Gençlerde başarıyı belirleyen başlıca konu uyumdur. Plakları okulda, spor sırasında ve arkadaşlarla yemekten sonra yeniden takmak bir alışkanlık ister. Bu düzeni sürdürebilecek gençlerde şeffaf plak uygun olabilir. Kuralları aksatma eğilimi olan gençlerde telli tedavi sonucu daha öngörülebilir kılar, çünkü braketler her zaman yerindedir.
Büyüme devam ettiği için bazı çene sorunlarını bu dönemde yönlendirmek daha kolay olabilir. Seçimi gencin ağız yapısına ve ailenin günlük düzenine göre birlikte konuşuruz. Aile desteği iki yöntemde de belirgin bir fark yaratır.
Yetişkinlerde seçim neye göre yapılır?
Yetişkinler çoğu zaman görünürlüğü ve iş hayatını öne alır. Toplantılarda, sunumlarda ya da müşteriyle yüz yüze çalışırken braketlerin görünmesini istemeyen hastalar şeffaf plağı ya da şeffaf braketleri tercih edebilir. Yetişkinlerde diş eti ve kemik sağlığı ayrıca önem taşır. Diş eti hastalığı varsa önce onu tedavi ederiz, sonra ortodontiye geçeriz.
Yetişkinlerde ortodonti bazen daha geniş bir planın parçasıdır. Dişler doğru konuma geldikten sonra lamina, bonding ya da kaplama gibi işlemler daha az diş dokusu kaldırılarak yapılabilir. Bu tür planları estetik diş hekimliği kapsamında birlikte hazırlarız.
Tedavi ne kadar sürer, kontroller nasıl ilerler?
Süre yöntemden çok sorunun türüne ve dişlerin ne kadar hareket edeceğine bağlıdır. Basit düzeltmeler daha kısa, kapsamlı tedaviler daha uzun sürer. Şeffaf plakta takma süresine uymamak, telli tedavide ise kopan braketler ve aksayan kontroller süreyi uzatabilir. Size özel tahmini süreyi muayeneden ve kayıtların incelenmesinden sonra veririz.
Her iki yöntemde de belirli aralıklarla kontrole gelirsiniz. Telli tedavide bu randevularda teli ayarlarız. Şeffaf plakta dişlerin plana uygun ilerleyip ilerlemediğine bakar ve sonraki plaklarınızı veririz.
Tedaviden sonra pekiştirme neden gerekir?
Hangi yöntemle tedavi olursanız olun, dişler tedaviden sonra eski konumlarına dönme eğilimi gösterir. Bunu önlemek için pekiştirme (retansiyon) aygıtı kullanırız. Hekiminiz ön dişlerin arka yüzüne yapıştırılan ince bir sabit tel, çoğunlukla geceleri takılan şeffaf bir plak ya da ikisini birlikte önerebilir.
Pekiştirme aygıtı dişleri hareket ettirmez, yalnızca yeni konumu korur. Çoğu hastada uzun süre, bazen yıllarca kullanılması gerekir. Şeffaf plakla tedavi olan hastalar gece plağı takmaya zaten alışkın olduğu için bu dönemde zorlanmayabilir. Aygıtın türünü ve kullanım süresini yaşınıza ve yapılan diş hareketlerine göre hekiminiz belirler.
Dentalis’te ortodonti
Kliniğimizde ortodonti tedavilerini Uzm. Dr. Dt. Ali Karagöz yürütür. Telli tedavi, şeffaf plak ve lingual tedavi seçeneklerini muayeneden sonra size uygunlukları ve sınırlarıyla birlikte anlatırız. Yöntemlerin ayrıntıları için ortodonti sayfamıza bakabilirsiniz. Randevu için 0312 286 31 31 numarasını arayabilir ya da 0312 286 31 66 numarasına WhatsApp’tan yazabilirsiniz. Kliniğimiz Pazartesi ile Cumartesi arası 09:00 ile 19:00 arasında açıktır.
Sık sorulan sorular
Şeffaf plak telden daha kısa sürede mi biter?
Süre yöntemden çok sorunun türüne, dişlerin ne kadar hareket edeceğine ve tedaviye uyumunuza bağlıdır. Bazı basit vakalarda iki yöntemin süresi birbirine yakındır. Şeffaf plakta plakları önerilen süre boyunca takmamak tedaviyi uzatabilir. Size özel tahmini süreyi muayene ve kayıtlar incelendikten sonra veririz.
Şeffaf plak takarken bir şey yiyebilir miyim?
Plaklar takılıyken sudan başka bir şey yiyip içmemenizi öneririz. Yiyecekler plağı çatlatabilir, şekerli ve renkli içecekler plağın altında dişe temas eder ve plağı renklendirebilir. Yemekten önce plakları çıkarın, yemekten sonra dişlerinizi fırçalayıp plakları yeniden takın. Plakları çıkardığınızda kaybolmaması için kılıfında saklayın.
Telli tedavide hangi yiyeceklerden kaçınmalıyım?
Sert, yapışkan ve çiğnemesi zor yiyecekler braketi yerinden çıkarabilir ya da teli bükebilir. Sert kabuklu yemişleri, yapışkan şekerlemeleri ve sakızı sınırlamanızı öneririz. Elma ve havuç gibi sert meyve ve sebzeleri küçük parçalara bölerek yiyebilirsiniz. Bir braket koparsa kontrol gününü beklemeden bizi arayın.
Daha önce tel taktım, dişlerim yeniden kaydı. Ne yapabilirim?
Pekiştirme aygıtı kullanılmadığında ya da yaşla birlikte dişlerde küçük kaymalar görülebilir. Bu kaymaların bir kısmı şeffaf plakla düzeltilebilir. Önce dişlerinizi, diş etinizi ve kapanışınızı muayene ederiz. Hangi yöntemin size uygun olduğunu ve tedaviden sonra pekiştirmeyi nasıl sürdüreceğinizi muayenede birlikte planlarız.
Şeffaf plak ya da tel ağrı yapar mı?
Telli tedavide braketler takıldıktan ve tel ayarlandıktan, şeffaf plakta ise yeni bir plağa geçtikten sonraki birkaç gün dişlerde baskı ve hassasiyet hissedebilirsiniz. Bu his çoğu hastada kısa sürede azalır. Bu günlerde yumuşak yiyecekleri tercih etmeniz işinizi kolaylaştırır. Hassasiyet geçmezse kontrolü beklemeden bize ulaşın.